Hai Người Bạn – Two Friends

Hai Người Bạn

Guy de Maupassant

Paris bị phong toả, thiếu đói, ngột ngạt. Chim sẻ trên mái nhà khan hiếm hẳn và lũ chuột trong cống rãnh ngày càng ít đi. Mọi người ăn bất cứ thứ gì kiếm được.

Sáng tháng giêng đẹp trời, ông Morissot, vốn là thợ sửa đồng hồ, nay thất nghiệp, khi đang rầu rĩ tản bộ dọc theo đại lộ, tay đút túi quần, bụng rỗng, bỗng chạm mặt một người quen: ông Sauvage, bạn từ những chuyến đi câu.

Trước khi xảy ra chiến tranh, cứ mỗi sáng chủ nhật, từ sớm tinh mơ, Morissot đã ra đi, tay xách cần tre, lưng đeo hộp thiếc. Ông đáp chuyến tàu lửa Argenteuil, xuống ga Colombes, rồi đi bộ đến cù lao Marante. Vừa mới đặt chân đến vùng đất mơ ước này là ông bắt đầu thả câu, mãi cho đến tối mới về.

Mỗi chủ nhật, ông gặp Sauvage ở chỗ đó. Ông Sauvage người nhỏ nhắn, mập mạp và vui tính, bán hàng xén ở đường Notre-Dame-de-Lorette, cũng là dân mê câu cá. Hai người thường ở bên nhau cả nửa ngày, tay cầm cần câu, chân đu đưa trên mặt nước, và cứ thế tình bạn ngày càng thân thiết.
Nhiều ngày, họ chẳng nói gì với nhau. Cũng có lúc, họ hàn huyên tâm sự, nhưng dù không ngỏ lời nào họ cũng hiểu nhau lắm rồi, vì có sở thích và cảm nhận y như nhau.

Mùa xuân đến, khoảng mười giờ sáng, vầng thái dương buổi sớm thả nhẹ màn sương mỏng bồng bềnh trên dòng sông êm đềm và phủ chút nắng ấm mùa mới trên lưng hai người mải miết buông câu, Morissot có khi nói với người ngồi kế bên: ” Ôi! Thật thú vị quá chừng!” và ông Sauvage đáp ngay: ” Chẳng có gì tuyệt hơn!” Và chừng đó đủ cho hai người hiểu và quý nhau.

Sang thu, vào lúc ngày tàn, ánh tà huy nhuộm đỏ ối bầu trời chiếu xuống mặt nước những đám mây hồng, cả dòng sông đỏ tía lên, phía chân trời đỏ rực, khiến cảnh nơi hai người bạn ngồi trông đỏ cháy cả lên, dát vàng vào cây cối sắp thay lá sau cơn gió lạnh đầu mùa, Sauvage nhìn Morissot mỉm cười nói: ” Cảnh vật tuyệt đẹp nhỉ!” Và Morissot say sưa đáp, mắt vẫn không rời chiếc phao: ” Trông đẹp hơn cảnh đại lộ nhiều hả! ”

Ngay khi nhận ra nhau, họ nồng nhiệt bắt tay, cả hai đều cảm động vì gặp nhau trong hoàn cảnh đổi khác thế này. Ông Sauvage thở dài, nói nhỏ: ” Lại còn chuyện gay go nữa đấy!” Morissot rầu rĩ than: ” Mà thời tiết thì quá tuyệt! Hôm nay là ngày đẹp trời đầu tiên trong năm đấy!”

Thật vậy, trời trong xanh, ngập nắng.
Hai người trầm ngâm, buồn bã đi cạnh nhau, Morissot nói tiếp: ” Bây giờ mà được đi câu nhỉ? Nhớ lại hồi đó thật thú vị! ”
Ông Sauvage hỏi: ” Biết bao giờ ta mới đi câu trở lại được?”
Hai người bước vào một quán rượu nhỏ và uống một ly ” nàng tiên xanh ” (1), rồi cùng nhau dạo bước trên đường.
Bỗng Morissot dừng lại: ” Làm một ly nữa không? ” Ông Sauvage đồng ý: ” Làm thì làm.” Thế là cả hai lại vào một quán rượu khác.

Khi trở ra, cả hai đều chếnh choáng, khật khưỡng như những người bụng đói mà nốc rượu vào. Trời mát dịu. Cơn gió nhẹ mơn man khuôn mặt họ. Nhờ khí trời ấm áp nên bớt say, ông Sauvage dừng lại: ” Hay là ta lại đi? ”
Đi đâu?
Thì đi câu đó.
Nhưng ở đâu chứ?”
Vẫn chỗ cù lao chúng ta. Quân Pháp đóng gần Colombes. Tôi quen đại tá Dumoulin, họ sẽ dễ dàng cho mình qua thôi.
Morissot sướng run lên: ” Được rồi. Tôi đồng ý.” Rồi hai người chia tay nhau để đi lấy dụng cụ câu cá.

Một giờ sau, hai người đã cùng sải bước trên đường cái. Họ đi đến dinh thự của viên đại tá. Nghe lời thỉnh cầu của họ, ông mỉm cười và chấp thuận cái ý thích phóng khoáng đó. Thế là cả hai lại lên đường, giờ đã có giấy thông hành.

Chẳng bao lâu, họ đã đi vượt qua các tiền đồn, băng ngang qua vùng Colombes bỏ hoang, đặt chân lên bờ những cánh đồng nho bé nhỏ trải dài xuống phía sông Seine. Lúc ấy khoảng mười một giờ.

Trước mặt họ, làng Argenteuil trông im lìm, chết chóc. Hai ngọn đồi Orgemont và Sannois cao trội hơn cả vùng. Cánh đồng rộng lớn kéo dài đến tận Nanterre giờ đây trơ trọi, hoang vắng hẳn, chỉ còn vài cây anh đào trụi lá và những vùng đất xám.

Ông Sauvage đưa tay chỉ mấy đỉnh núi, thì thầm: ” Bọn Phổ ở trên kia kìa!” Và hai người bạn bỗng thấy lo ngại đến tê cóng người trước quang cảnh hoang vu này.

Quân Phổ! Họ chưa bao giờ trông thấy chúng, nhưng đã cảm nhận bóng dáng chúng, từ mấy tháng nay, ở quanh Paris, chúng giày xéo đất nước, cướp bóc, giết chóc, gây cảnh đói kém, không thấy mặt nhưng thật hung bạo. Họ cảm thấy một nỗi kinh hoàng lạ lùng chen vào lòng căm ghét sẵn có đối với dân tộc xa lạ, xâm lược kia.

Morissot ấp úng: ” Này, lỡ gặp bọn chúng thì sao nhỉ?”
Với thói hay chế giễu của dân Paris, ông Sauvage đáp: ” Ta sẽ biếu cho chúng một mẻ cá.”

Nhưng rồi cả vùng yên lặng quá khiến họ ngại không dám phiêu lưu vào phía đồng ruộng.

Cuối cùng, ông Sauvage đánh bạo nói: ” Thôi, lên đường đi! Nhưng phải cẩn thận mới được! ”
Và hai người đi xuống một ruộng nho, cúi gập người, lom khom, núp mình dưới những bụi cây, đảo mắt, căng tai.
Phải băng qua một dải đất trống nữa mới tới bờ sông. Họ đâm đầu chạy, và khi ra tới nơi, cả hai núp mình trong đám lau sậy khô.
Morissot áp tai xuống đất để nghe thử có ai đi gần đây không. Chẳng nghe thấy gì. Chỉ có mình họ ở nơi này.
Cả hai yên chí và bắt đầu thả câu.
Trước mặt, cù lao Marante hoang vắng che khuất họ với bờ bên kia. Tiệm ăn nhỏ cửa đóng then cài, có vẻ đã bỏ hoang nhiều năm rồi.

Ông Sauvage câu được con cá đục đầu tiên. Morissot câu được con thứ hai, và cứ một chặp, họ lại giơ cao chiếc cần với con vật bé sáng ánh bạc vẫy vùng ở đầu sợi dây, thật là mẻ cá diệu kỳ.
Họ nhẹ nhàng bỏ mấy con cá vào trong cái giỏ lưới nhỏ đặt dưới chân, và tận hưởng một niềm vui thanh tao, niềm vui ta cảm thấy khi tìm lại được thú vui ưa chuộng lâu nay bị tước đoạt.
Mặt trời toả hơi nóng giữa đôi vai hai người, họ không nghe thấy gì, họ không suy nghĩ gì, họ quên hết mọi chuyện trên đời, mà chỉ biết tới việc câu cá của mình.

Bất thình lình, một tiếng động khô khốc như vang lên từ dưới sâu làm rung chuyển cả mặt đất. Đại bác bắt đầu khai hoả trở lại.

Morissot quay đầu lại, và thấy xa xa, phía tả ngạn con sông, bóng dáng sừng sững của ngọn Valérien, từ trên đỉnh bốc lên làn khói trắng.
Ngay sau đó một làn khói thứ hai bốc lên từ trên đỉnh chiến luỹ, và một lát sau một tiếng nổ mới lại gầm vang đất trời.
Sau đó, lại tiếp tục những tiếng nổ khác nữa, từng chặp một, ngọn núi phà ra hơi thở chết chóc, nhả lên tận bầu trời êm ả những làn hơi trắng đục, tạo ra một lớp mây phủ lên trên núi.

Ông Sauvage nhún vai: ” Bọn chúng lại tiếp tục!”
Morissot bần thần nhìn cái phao đang dập dềnh lên xuống, vốn là người bình tĩnh, bỗng nổi giận với những kẻ điên rồ bắn giết nhau, ông làu bàu: ” Chỉ những kẻ ngu đần mới giết nhau như vậy!”
Ông Sauvage tiếp lời: ” Còn tệ hơn loài cầm thú.”

Và Morissot mới bắt được con cá mương, lên tiếng: ” Vẫn chỉ là vậy thôi chừng nào còn nhà nước.”
Ông Sauvage xen vào: ” Nền cộng hoà sẽ không tuyên chiến…”
Morissot ngắt lời: ” Các vua chúa thì tiến hành chiến tranh xâm lược, với nền cộng hoà thì nội chiến.”

Thế rồi họ bình thản chuyển sang tranh luận những vấn đề lớn về chính trị, với lý lẽ lành mạnh của những con người hiền lành và yên phận, đồng ý với nhau ở điểm rằng rồi ra chẳng bao giờ được tự do. Và ngọn núi Valérien vẫn nổ rền không nghỉ, từng quả pháo đại bác bắn ra phá huỷ bao ngôi nhà người dân Pháp, nghiền nát bao cuộc sống, tàn sát bao con người, làm tan vỡ biết bao giấc mơ, biết bao niềm vui ấp ủ, biết bao hạnh phúc mong chờ, gây nên những nỗi đau buồn triền miên không dứt cho bao trái tim những người vợ, những người con, những người mẹ ở nhiều xứ sở khác nữa.

” Cuộc sống là vậy thôi! ” ông Sauvage nói.
Morissot bật cười, ” Nói cho đúng cái chết là vậy thôi! ”

Bỗng họ giật mình, sợ hãi, vì cảm thấy có tiếng bước đi phía sau. Khi quay lại, họ nhìn thấy sát ngay vai mình bốn người, bốn gã đàn ông cao to, rậm râu, có khí giới, ăn mặc như gia nhân những nhà quyền quý, đầu đội mũ cát két, lăm lăm chĩa súng về phía họ.

Hai chiếc cần câu tuột khỏi tay họ, rơi xuống sông.
Trong vài giây, họ bị bắt trói lại, ném vào chiếc thuyền đưa sang cù lao.
Và đằng sau ngôi nhà mà họ tưởng bỏ hoang, họ thoáng thấy khoảng hai chục tên lính Đức.
Một gã cao lớn, râu ria xồm xoàm, ngồi dạng hai chân trên ghế, miệng ngậm chiếc tẩu dài bằng sứ, hỏi họ bằng thứ tiếng Pháp rất chuẩn: ” Thế nào, quý ông, đi câu khá chứ?”
Ngay lúc đó, một tên lính mang đến đặt dưới chân viên sĩ quan cái giỏ đựng cá mà hắn đã để ý mang về. Tên Phổ mỉm cười: ” Ờ, ờ, cũng không tệ lắm đó. Nhưng có chuyện khác cần bàn. Nghe ta nói đây và đừng hoảng hốt. Với ta, các người là gián điệp được phái tới do thám ta. Ta bắt được và sẽ bắn bỏ các người. Các người giả bộ đi câu, cốt để che giấu kế hoạch. Các người đã rơi vào tay ta, thây kệ các người, chiến tranh là vậy đó. Các người đã đi qua khỏi tiền đồn, hẳn là có mật khẩu để đi về. Cho ta biết mật khẩu đó, ta sẽ tha cho.”

Hai người bạn đứng cạnh nhau, mặt tái mét, đôi bàn tay bối rối run nhẹ, không nói gì.
Viên sĩ quan nói tiếp: ” Không ai biết chuyện này, các người sẽ yên ổn trở về. Bí mật sẽ biến mất cùng với các người. Nếu các người từ chối thì sẽ chết, ngay tức khắc. Chọn đi!”

Hai người đứng bất động, không hé môi.

Tên Phổ, vẫn bình tĩnh, chỉ tay về phía con sông nói tiếp: ” Hãy nghĩ là chỉ năm phút nữa, các người sẽ nằm dưới dòng nước kia. Chỉ trong vòng năm phút thôi! Các người có thân nhân chứ?”

Trên núi Valérien đại bác vẫn nổ rền.

Hai người đi câu vẫn đứng lặng im. Tên Đức dùng ngôn ngữ của mình ra lệnh. Rồi gã dịch cái ghế ra xa một chút để khỏi ngồi gần hai tù binh quá, mười hai người xếp hàng cách đó hai chục bước, súng đặt dưới chân.

Viên sĩ quan tiếp lời:” Ta cho các người một phút, không thêm giây nào.”
Gã chợt đứng dậy, tới gần hai người Pháp, nắm lấy tay Morissot , kéo ông ra xa và thì thầm vào tai: ” Nói nhanh lên, mật khẩu là gì? Bạn ngươi không biết đâu, ta sẽ làm bộ mủi lòng mà tha cho.”

Morissot không trả lời.
Tên Phổ lại đến kéo Sauvage ra và hỏi lại y như vậy.
Sauvage cũng không nói gì.
Họ đứng sát cạnh nhau.

Viên sĩ quan ra lệnh. Các tên lính giương súng.
Lúc đó, ánh mắt Morissot chợt nhìn về phía giỏ đựng cá đục đang để trên cỏ, cách ông vài bước.
Một tia nắng chiếu vào làm cho đống cá còn quẫy được ánh lên. Và ông thấy suy sụp. Tuy đã cố nén, mắt ông vẫn đẫm lệ.
Ông lắp bắp: ” Vĩnh biệt, anh Sauvage.”
Ông Sauvage đáp lại: ” Vĩnh biệt, anh Morissot.”
Họ nắm chặt tay nhau, cả thân người từ chân lên đầu run rẩy bởi những nỗi sợ hãi khó tả.
Viên sĩ quan thét: ” Bắn! ”
Mười hai phát súng đồng loạt nổ.

Ông Sauvage ngã xuống vì một phát trúng ngay mũi. Ông Morissot cao hơn, lảo đảo, xoay người rồi ngã chồng lên bạn, mặt hướng lên trời, máu phọt lên từ chiếc áo bị bắn thủng nơi ngực.
Tên Đức lại ra lệnh tiếp.
Những thuộc hạ tản ra rồi trở lại mang theo dây thừng và những tảng đá, chúng lấy buộc vào chân hai người bị sát hại rồi khiêng ra bờ sông.
Ngọn Valérien vẫn không ngừng rền tiếng nổ, giờ này lại phủ đầy lớp khói dày đặc.

Hai tên lính khiêng Morissot đằng đầu và đằng chân, hai tên khác cũng khiêng ông Sauvage cách như vậy. Hai xác người, bị đẩy mạnh đong đưa qua lại một lát rồi bị ném tít ra xa, đánh thành một đường vòng, và chìm thẳng đứng xuống sông, vì bị đá kéo hai chân xuống trước.
Nước bắn lên, sủi bọt, xoáy tròn rồi tĩnh lặng, trong khi những đợt sóng lăn tăn dập vào đến tận bờ. Một chút máu loang ra trên mặt sông.

Viên sĩ quan, vẫn thản nhiên, nói nhỏ: ” Bây giờ là nhiệm vụ của lũ cá.”
Sau đó gã quay về nhà.
Gã chợt thấy giỏ cá đục nằm trong cỏ. Gã nhặt lên, ngắm nghía, mỉm cười gọi to:
” Wilhelm!”
Một tên lính khoác tạp dề trắng chạy đến. Và tên Phổ ném mớ cá của hai người vừa bị bắn, ra lệnh: ” Chiên ngay mấy con này cho ta khi chúng còn sống . Ngon lắm đó.”.

Sau đó, gã lại ngậm chiếc tẩu vào miệng.

___________
absinthe, rượu làm từ các loại thảo mộc, trong đó thành phần chính là cây khổ ngải ( ngải chi ). Vì có màu xanh ngọc của cây lá nên rượu này còn có tên gọi là nàng tiên xanh ( green fairy ).

THÂN TRỌNG SƠN
dịch từ nguyên bản tiếng Pháp
( Deux amis , 5 février 1883 )

(English Version)

Two Friends

Guy De Maupassant

Besieged Paris was in the throes of famine. Even the sparrows on the roofs and the rats in the sewers were growing scarce. People were eating anything they could get.
As Monsieur Morissot, watchmaker by profession and idler for the nonce, was strolling along the boulevard one bright January morning, his hands in his trousers pockets and stomach empty, he suddenly came face to face with an acquaintance–Monsieur Sauvage, a fishing chum.
Before the war broke out Morissot had been in the habit, every Sunday morning, of setting forth with a bamboo rod in his hand and a tin box on his back. He took the Argenteuil train, got out at Colombes, and walked thence to the Ile Marante. The moment he arrived at this place of his dreams he began fishing, and fished till nightfall.
Every Sunday he met in this very spot Monsieur Sauvage, a stout, jolly, little man, a draper in the Rue Notre Dame de Lorette, and also an ardent fisherman. They often spent half the day side by side, rod in hand and feet dangling over the water, and a warm friendship had sprung up between the two.
Some days they did not speak; at other times they chatted; but they understood each other perfectly without the aid of words, having similar tastes and feelings.
In the spring, about ten o’clock in the morning, when the early sun caused a light mist to float on the water and gently warmed the backs of the two enthusiastic anglers, Morissot would occasionally remark to his neighbor:
“My, but it’s pleasant here.”
To which the other would reply:
“I can’t imagine anything better!”
And these few words sufficed to make them understand and appreciate each other.
In the autumn, toward the close of day, when the setting sun shed a blood-red glow over the western sky, and the reflection of the crimson clouds tinged the whole river with red, brought a glow to the faces of the two friends, and gilded the trees, whose leaves were already turning at the first chill touch of winter, Monsieur Sauvage would sometimes smile at Morissot, and say:
“What a glorious spectacle!”
And Morissot would answer, without taking his eyes from his float:
“This is much better than the boulevard, isn’t it?”
As soon as they recognized each other they shook hands cordially, affected at the thought of meeting under such changed circumstances.
Monsieur Sauvage, with a sigh, murmured:
“These are sad times!”
Morissot shook his head mournfully.
“And such weather! This is the first fine day of the year.”
The sky was, in fact, of a bright, cloudless blue.
They walked along, side by side, reflective and sad.
“And to think of the fishing!” said Morissot. “What good times we used to have!”
“When shall we be able to fish again?” asked Monsieur Sauvage.
They entered a small cafe and took an absinthe together, then resumed their walk along the pavement.
Morissot stopped suddenly.
“Shall we have another absinthe?” he said.
“If you like,” agreed Monsieur Sauvage.
And they entered another wine shop.
They were quite unsteady when they came out, owing to the effect of the alcohol on their empty stomachs. It was a fine, mild day, and a gentle breeze fanned their faces.
The fresh air completed the effect of the alcohol on Monsieur Sauvage. He stopped suddenly, saying:
“Suppose we go there?”
“Where?”
“Fishing.”
“But where?”
“Why, to the old place. The French outposts are close to Colombes. I know Colonel Dumoulin, and we shall easily get leave to pass.”
Morissot trembled with desire.
“Very well. I agree.”
And they separated, to fetch their rods and lines.
An hour later they were walking side by side on the-highroad. Presently they reached the villa occupied by the colonel. He smiled at their request, and granted it. They resumed their walk, furnished with a password.
Soon they left the outposts behind them, made their way through deserted Colombes, and found themselves on the outskirts of the small vineyards which border the Seine. It was about eleven o’clock.
Before them lay the village of Argenteuil, apparently lifeless. The heights of Orgement and Sannois dominated the landscape. The great plain, extending as far as Nanterre, was empty, quite empty-a waste of dun-colored soil and bare cherry trees.
Monsieur Sauvage, pointing to the heights, murmured:
“The Prussians are up yonder!”
And the sight of the deserted country filled the two friends with vague misgivings.
The Prussians! They had never seen them as yet, but they had felt their presence in the neighborhood of Paris for months past–ruining France, pillaging, massacring, starving them. And a kind of superstitious terror mingled with the hatred they already felt toward this unknown, victorious nation.
“Suppose we were to meet any of them?” said Morissot.
“We’d offer them some fish,” replied Monsieur Sauvage, with that Parisian light-heartedness which nothing can wholly quench.
Still, they hesitated to show themselves in the open country, overawed by the utter silence which reigned around them.
At last Monsieur Sauvage said boldly:
“Come, we’ll make a start; only let us be careful!”
And they made their way through one of the vineyards, bent double, creeping along beneath the cover afforded by the vines, with eye and ear alert.
A strip of bare ground remained to be crossed before they could gain the river bank. They ran across this, and, as soon as they were at the water’s edge, concealed themselves among the dry reeds.
Morissot placed his ear to the ground, to ascertain, if possible, whether footsteps were coming their way. He heard nothing. They seemed to be utterly alone.
Their confidence was restored, and they began to fish.
Before them the deserted Ile Marante hid them from the farther shore. The little restaurant was closed, and looked as if it had been deserted for years.
Monsieur Sauvage caught the first gudgeon, Monsieur Morissot the second, and almost every moment one or other raised his line with a little, glittering, silvery fish wriggling at the end; they were having excellent sport.
They slipped their catch gently into a close-meshed bag lying at their feet; they were filled with joy–the joy of once more indulging in a pastime of which they had long been deprived.
The sun poured its rays on their backs; they no longer heard anything or thought of anything. They ignored the rest of the world; they were fishing.
But suddenly a rumbling sound, which seemed to come from the bowels of the earth, shook the ground beneath them: the cannon were resuming their thunder.
Morissot turned his head and could see toward the left, beyond the banks of the river, the formidable outline of Mont-Valerien, from whose summit arose a white puff of smoke.
The next instant a second puff followed the first, and in a few moments a fresh detonation made the earth tremble.
Others followed, and minute by minute the mountain gave forth its deadly breath and a white puff of smoke, which rose slowly into the peaceful heaven and floated above the summit of the cliff.
Monsieur Sauvage shrugged his shoulders.
“They are at it again!” he said.
Morissot, who was anxiously watching his float bobbing up and down, was suddenly seized with the angry impatience of a peaceful man toward the madmen who were firing thus, and remarked indignantly:
“What fools they are to kill one another like that!”
“They’re worse than animals,” replied Monsieur Sauvage.
And Morissot, who had just caught a bleak, declared:
“And to think that it will be just the same so long as there are governments!”
“The Republic would not have declared war,” interposed Monsieur Sauvage.
Morissot interrupted him:
“Under a king we have foreign wars; under a republic we have civil war.”
And the two began placidly discussing political problems with the sound common sense of peaceful, matter-of-fact citizens–agreeing on one point: that they would never be free. And Mont-Valerien thundered ceaselessly, demolishing the houses of the French with its cannon balls, grinding lives of men to powder, destroying many a dream, many a cherished hope, many a prospective happiness; ruthlessly causing endless woe and suffering in the hearts of wives, of daughters, of mothers, in other lands.
“Such is life!” declared Monsieur Sauvage.
“Say, rather, such is death!” replied Morissot, laughing.
But they suddenly trembled with alarm at the sound of footsteps behind them, and, turning round, they perceived close at hand four tall, bearded men, dressed after the manner of livery servants and wearing flat caps on their heads. They were covering the two anglers with their rifles.
The rods slipped from their owners’ grasp and floated away down the river.
In the space of a few seconds they were seized, bound, thrown into a boat, and taken across to the Ile Marante.
And behind the house they had thought deserted were about a score of German soldiers.
A shaggy-looking giant, who was bestriding a chair and smoking a long clay pipe, addressed them in excellent French with the words:
“Well, gentlemen, have you had good luck with your fishing?”
Then a soldier deposited at the officer’s feet the bag full of fish, which he had taken care to bring away. The Prussian smiled.
“Not bad, I see. But we have something else to talk about. Listen to me, and don’t be alarmed:
“You must know that, in my eyes, you are two spies sent to reconnoitre me and my movements. Naturally, I capture you and I shoot you. You pretended to be fishing, the better to disguise your real errand. You have fallen into my hands, and must take the consequences. Such is war.
“But as you came here through the outposts you must have a password for your return. Tell me that password and I will let you go.”
The two friends, pale as death, stood silently side by side, a slight fluttering of the hands alone betraying their emotion.
“No one will ever know,” continued the officer. “You will return peacefully to your homes, and the secret will disappear with you. If you refuse, it means death-instant death. Choose!”
They stood motionless, and did not open their lips.
The Prussian, perfectly calm, went on, with hand outstretched toward the river:
“Just think that in five minutes you will be at the bottom of that water. In five minutes! You have relations, I presume?”
Mont-Valerien still thundered.
The two fishermen remained silent. The German turned and gave an order in his own language. Then he moved his chair a little way off, that he might not be so near the prisoners, and a dozen men stepped forward, rifle in hand, and took up a position, twenty paces off.
“I give you one minute,” said the officer; “not a second longer.”
Then he rose quickly, went over to the two Frenchmen, took Morissot by the arm, led him a short distance off, and said in a low voice:
“Quick! the password! Your friend will know nothing. I will pretend to relent.”
Morissot answered not a word.
Then the Prussian took Monsieur Sauvage aside in like manner, and made him the same proposal.
Monsieur Sauvage made no reply.
Again they stood side by side.
The officer issued his orders; the soldiers raised their rifles.
Then by chance Morissot’s eyes fell on the bag full of gudgeon lying in the grass a few feet from him.
A ray of sunlight made the still quivering fish glisten like silver. And Morissot’s heart sank. Despite his efforts at self-control his eyes filled with tears.
“Good-by, Monsieur Sauvage,” he faltered.
“Good-by, Monsieur Morissot,” replied Sauvage.
They shook hands, trembling from head to foot with a dread beyond their mastery.
The officer cried:
“Fire!”
The twelve shots were as one.
Monsieur Sauvage fell forward instantaneously. Morissot, being the taller, swayed slightly and fell across his friend with face turned skyward and blood oozing from a rent in the breast of his coat.
The German issued fresh orders.
His men dispersed, and presently returned with ropes and large stones, which they attached to the feet of the two friends; then they carried them to the river bank.
Mont-Valerien, its summit now enshrouded in smoke, still continued to thunder.
Two soldiers took Morissot by the head and the feet; two others did the same with Sauvage. The bodies, swung lustily by strong hands, were cast to a distance, and, describing a curve, fell feet foremost into the stream.
The water splashed high, foamed, eddied, then grew calm; tiny waves lapped the shore.
A few streaks of blood flecked the surface of the river.
The officer, calm throughout, remarked, with grim humor:
“It’s the fishes’ turn now!”
Then he retraced his way to the house.
Suddenly he caught sight of the net full of gudgeons, lying forgotten in the grass. He picked it up, examined it, smiled, and called:
“Wilhelm!”
A white-aproned soldier responded to the summons, and the Prussian, tossing him the catch of the two murdered men, said:
“Have these fish fried for me at once, while they are still alive; they’ll make a tasty dish.”
Then he resumed his pipe.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: