Sợi Dây Chuyền Kim Cương – The Necklace

Sợi dây chuyền kim cương

Guy de Maupassant

(1850-1893)
Cô là một thiếu nữ xinh đẹp, dáng dấp đài các, cao sang, nhưng trớ trêu thay định mệnh lại chọn cho cô vào một gia đình công chức tầm thường. Không của hồi môn, thì làm sao có duyên cơ gặp gỡ đàn ông giàu có, danh giá, để được tìm hiểu, yêu đương rồi đi tới hôn nhân? Thế nên cô chấp nhận về làm vợ của một anh lục sự “thường thường bậc trung” tại bộ thông tin.
Tài chánh không cho phép cô ăn diện, và cô lấy làm phiền lòng vô cùng, như thể mình từ một địa vị cao rơi xuống. Dung nhan diễm lệ, dáng dấp kiêu sa, chẳng là những yếu tố khắc phục thứ bậc, tầng lớp mà số phận đã an bài? Tài năng thiên phú, bản năng nhận thức, một đầu óc thích nghi có phải là đẳng cấp duy nhất? Cũng đúng đấy thôi, nhiều người đàn bà dân giả được sánh ngang hàng với những mệnh phụ danh giá nhờ nhan sắc, trí thông minh và phương cách giao tiếp của họ.
Thế nên cô nàng Mathilde nhà ta luôn buồn đời. Đàn bà đẹp như cô sinh ra là để tận hưởng những cao sang, thanh lịch của cuộc đời. Cảnh nhà nghèo nàn làm cô tủi thân, tường trống không, bàn ghế xục xịch, màn cửa thô thiển. Những gì mà một người đàn bà cùng giai cấp như cô, chẳng mảy may bận lòng, là những mối ưu phiền cho cô. Hình ảnh người đàn bà nội trợ với công việc thường ngày làm cô chán nản, thất vọng, và Mathilde thay bằng những giấc mơ cao vời. Cô hình dung đến những căn phòng yên áng, tường phủ bằng thảm Ba Tư ấm cúng, cao sang, phản chiếu ánh sáng từ những cột trụ bằng đồng sáng loáng, lại có hai anh hầu quần ống chẽn ngủ gà ngủ gật trong ghế bành lớn vì hơi nóng của lò sưởi. Cô trông thấy những hành lang rộng thênh thang, trang hoàng bằng những giải lụa cổ, các kệ tủ xinh xắn tràn ngập vật dụng xinh đẹp, vô giá. Tiếp chuyện cùng các cô, các bà phải là những căn phòng khách thơm mùi nước hoa, và cũng là nơi mà những đàn ông danh giá, lịch thiệp lui tới, những đấng mày râu mà các cô, các bà nào cũng muốn gặp gỡ, và ao ước được họ lưu ý tới.
Tối tối, ngồi đối diện chồng tại bàn ăn, trải cùng tấm khăn từ ba ngày qua, cô dửng dưng nhìn anh, tay mở liểng, miệng thốt lên sung sướng: “À, món hầm tối nay coi ngon quá, anh nghĩ chẳng có điều gì hấp dẫn hơn.” Lúc ấy cô liên tưởng đến những bữa ăn thịnh soạn, với muỗng, nĩa bạc, tường phủ thảm thêu hình các nhân vật cổ xưa, hoặc những con chim kỳ thú trong ngôi rừng thần thoại, bàn ăn bày biện đủ các thức ngon vật lạ, dọn trên những bát dĩa tuyệt đẹp, thực khách chuyền tai nhau những lời hoa mỹ, và được đáp lại với nụ cười mỉm bí mật, tay gắp miếng cá tươi tắn, hồng hào, hay bỏ vào mồm cánh bồ câu dòn tan.
Áo dạ hội, nữ trang đắt tiền là những món mà cô yêu thích nhất, thế mà cô chẳng có lấy một thứ nào! Phụ nữ đẹp như mình sinh ra là để diện những thứ đó vào người cơ mà, cô nghĩ thế. Cô ước ao được người người chiều chuộng, ganh tị, được đàn ông tán tỉnh, khen thưởng. Cô có một chị bạn gái giàu có, quen thời cùng học nội trú, mà giờ cô chẳng còn muốn gặp nữa, vì mỗi bận ra về cô lại cảm thấy buồn. Có bận cô đã khóc mấy ngày liền vì chán nản, thất vọng.
Bỗng một chiều nọ, anh chồng về nhà, mặt mày rạng rỡ, tay cầm một phong bì lớn.
– Đây, em nè, anh có cái này cho em
Trong phong bì là một thiệp mời với những giòng chữ:
Bộ Trưởng bộ Thông Tin và bà Georges Ramponneau hân hạnh đón tiếp ông và bà Loisel tại dinh bộ trưởng tối thứ hai ngày 18 tháng Giêng
Lẽ ra phải vui mừng, như chồng mong mỏi, cô lại vứt tấm thiếp lên bàn và bảo:
– Anh muốn tôi làm gì với tấm thiếp này chứ?
– Cưng, anh lại tưởng em sẽ vui chứ! Em chẳng bao giờ đi ra ngoài, và đây là một cơ hội em ạ. Anh phải mất nhiều công lao mới được thiệp mời. Ai cũng muốn đi dự buổi tiệc này; họ chọn lựa kỹ lắm, không phải ai cũng có được đâu. Tất cả những ông bà lớn đều có mặt hôm ấy.
Cô nhìn anh với cái nhìn khó chịu, vội cướp lời:
– Vậy thì anh tính em sẽ bận cái gì chứ?
Anh không nghĩ đến điều này. Anh lắp bắp:
– Thì cái áo em hay bận đi coi kịch với anh đó. Áo ấy trông được lắm!
Anh ngưng ngang, chưng hửng, bối rối vì thấy cô vợ đang khóc. Hai giòng nước mắt lặng lẽ rơi từ khoé mắt xuống bờ môi xinh đẹp. Anh lúng túng:
– Gì thế, em sao thế?
Cố gắng dằn niềm đau khổ, cô trả lời bằng một giọng bình tĩnh sau khi đưa tay lau hai gò má ướt:
– Chẳng có gì cả. Em chẳng có áo đẹp, vì thế em không thể đi dự buổi dạ tiệc được. Anh hãy đưa tấm thiệp mời này cho bạn đồng nghiệp nào ở bộ, mà cô vợ có đủ quần áo hơn em.
Lúng túng, anh vớt vát:
– Nào, nào, Mathilde. Xem nào, một cái áo đẹp, để đi dạ hội, mà em có thể xài vào những dịp khác, một cái áo thường thôi, tốn khoảng bao nhiêu tiền?
Nghĩ ngợi một đôi giây, trong đầu làm vội những con tính, một con số khã dĩ không bị từ chối ngay hay gặp phải phản ứng thảng thốt từ anh chàng lục sự cần kiệm này. Cuối cùng, cô trả lời, giọng ngập ngừng:
– Em cũng không biết rõ, nhưng em nghĩ một cái áo đẹp chắc khoảng bốn trăm francs.
Mặt anh hơi tái đi, vì anh đã để dành đúng khoảng tiền như thế để mua một khẩu súng săn, dự định cùng đám bạn đi bắn chim chiền chiện tại đồng bằng Nanterre trong vụ hè tới.
Thế nhưng anh nói:
– Cũng được. Anh sẽ cho em bốn trăm francs. Mà em ráng mua một cái áo đẹp nhen!
Ngày dạ tiệc đến gần kề mà mặt bà Loisel trông vẫn có nét buồn, lo lắng. Áo nàng thì đã may xong. Nhận thấy điều này, một tối anh hỏi:
– Có điều gì không? Ba ngày nay sao anh thấy em có vẽ lạ, không được vui?
Nàng trả lời chồng:
– Phiền một nỗi là em chẳng có một bộ nữ trang nào cả, chẳng có lấy một viên đá để mang lên người. Coi nghèo nàn làm sao! Chẳng thà đừng đi cho rồi!
– Em có thể cài hoa lên tóc, anh chồng đề nghị. Vào mùa này mà cài hoa thì sang lắm em ạ. Thêm mười francs thôi em có thể mua hai, ba hoa hồng thật đẹp!
Lời anh nói không thuyết phục được cô:
– Không, không được. Chẳng có điều gì nhục nhã bằng mình trông nghèo nàn bên cạnh những người đàn bà giàu sang.
– Ồ, sao em dốt thế! Anh chồng bỗng kêu lên: “Em có bà bạn giàu lắm mà, chị Forestier, sao em không mượn nữ trang của chị ấy. Hình như em thân với chị ấy lắm để có thể tới mượn nữ trang được!“
Cô reo lên, mừng rỡ:
– Đúng thế, sao em lại chẳng nghĩ ra.
Ngày hôm sau, cô tới gặp bạn, tâm sự với bạn vấn đề của mình. Bà Forestier tới tủ áo có kiếng, lấy ra một hộp nữ trang lớn, trao cho bà Loisel và nói:
– Chị cứ lựa bất cứ món gì chị thích.
Thoạt tiên cô thấy mấy vòng đeo tay, rồi sợi dây chuyền ngọc trai, tiếp đến dây thánh giá lớn cổ xưa, chạm trổ rất khéo léo với những viên ngọc quý. Cô thử lên thử tới trước gương, ngập ngừng, không thể rời chúng ra, mà cũng chẳng quyết định chọn món nào, và cái nào thì đưa trả lại cho bạn. Cô hỏi:
– Chị có món nào nữa không?
– Có chứ. Chị cứ chọn tiếp đi. Mình chẳng biết chị thích cái nào.
Bỗng cô nhìn thấy một hộp bọc xa-tanh đen, trông có một sợi dây chuyền nhận toàn kim cương tuyệt đẹp, tim cô thắt lại trong niềm ham muốn. Cô cầm sợi dây lên mà tay run run. Cô choàng nó vào cổ cao. Ngắm mình trong gương cô chìm trong nỗi sung sướng với hình ảnh tuyệt mỹ của chính mình.
Rồi cô hỏi, giọng hoài nghi:
– Chị có thể cho em mượn chuỗi kim cương này được không?
– Được chứ, chị cầm lấy đi!
Cô ôm chầm lấy bạn, hôn lên má bạn như lời cảm ơn chân tình nhất, rồi vội vàng ra về với kho tàng nhỏ trong tay.
Ngày dạ tiệc, bà Loisel thành công rực rỡ. Nàng đẹp hơn hết trong đám phụ nữ, nàng thật kiêu sa, vương giả, cười tươi tắn, dòn tan trong niềm sung sướng. Tất cả những người đàn ông có mặt chiêm ngưỡng nàng, hỏi tên nàng, tìm đến tự giới thiệu. Tất cả những nhân vật lớn trong bộ muốn cùng nàng khiêu vũ. Ngay cả ông bộ trưởng cũng chú ý đến nàng. Nàng khiêu vũ trong mê cuồng, ngất ngây vì vui sướng, đắm chìm trong niềm hãnh diện bởi nhan sắc của mình, nàng như lên chín tầng mây với những lời ngưỡng mộ. Những khát khao từ bấy lâu nay đã được vuốt ve! Thật là một chiến thắng toàn hảo, tuyệt vời, thoả mãn trái tim người đàn bà.
Cô ra về vào khoảng bốn giờ sáng. Chồng cô đã ngủ được một giấc vào lúc nửa đêm trong một căn phòng bỏ trống với ba người đàn ông khác mà các bà vợ cũng đang rất vui với buổi dạ tiệc. Anh khoác lên vai nàng tấm khăn choàng ngoài, tấm khăn tầm thường của một đời sống bình dị, sự nghèo nàn của nó thật trái biệt với cái áo dạ hội sang trọng, đắt tiền. Cô cảm nhận điều đó và muốn thoát khỏi nó, tránh những cặp mắt so sánh của những người đàn bà khác đang được khoác trên vai những tấm khăn choàng bằng da thú sang trọng.
Anh chồng giữ cô lại, bảo:
– Đợi tí đã nào. Coi chừng bị cảm vì ở ngoài lạnh lắm. Đợi anh gọi xe về.
Nhưng cô không nghe anh, vội vàng bước xuống cầu thang. Khi họ xuống tới đường cái, thì không còn chiếc xe nào cả. Họ lục loại, tìm kiếm, la lớn vào những chiếc chạy từ tuốt xa trong đêm vắng. Họ đi qua dòng sông Seine, người run lập cập vì lạnh. Cuối cùng trên bến họ tìm được một chiếc xe taxi cổ, cũ kỹ, chỉ thấy ở Paris lúc trời đã tối, như thể chúng cũng biết xấu hổ, không dám chạy vào ban ngày.
Chiếc xe chở họ tới tận cửa, đường Martyrs, và họ mệt nhọc leo vào nhà. Tàn một cuộc vui, cho nàng. Còn anh thì nghĩ, ngày mai lại phải vào bộ lúc Mười giờ.
Nàng dở áo choàng ra, nhìn vào gương để ngắm mình lần nữa trong huy hoàng. Bỗng nhiên cô thảng thốt buông ra một tiếng kêu. Cô không có chuỗi kim cương trên cổ!
Anh chồng, đã thay gần hết quần áo hỏi:
– Gì thế?
Cô quay lại chồng, la thất thanh:
– Em… em không có sợi dây chuyền của chị Forestier nữa!
Anh đứng bật dậy, sửng sốt:
– Làm thế nào, làm sao xảy ra được?
Cả hai lục loại trên các lớp áo của cô, áo khoác ngoài, áo dạ hội, các túi áo, họ tìm kiếm mọi nơi, nhưng vẫn không kiếm ra.
– Em có chắc là em còn đeo nó khi rời khỏi tiệc không? Anh chồng hỏi.
– Có, chắc mà, em có sờ vào nó lúc còn ở dinh ông bộ trưởng mà.
– Nếu em làm rơi nó trên đường, thì chúng mình đã nghe tiếng nó rơi trên hè rồi. Có lẽ nó rơi trong xe.
– Có lẽ thế, anh có lấy số xe không?
– Không, thế em có nhìn số xe không?
– Không.
Hai người nhìn nhau, thảng thốt. Rồi cuối cùng Loisel bận quần áo vào và nói:
– Thôi tôi phải đi lại khoảng đường mình đi bộ, xem có thể kiếm ra nó không.
Anh đi ra ngoài. Cô ngồi chờ trên ghế trong chiếc áo dạ hội, không còn sức mà leo lên giường, đầu óc chán nản, hết cả năng sức, không một ý nghĩ.
Anh chồng trở về lúc bảy giờ sáng, anh không kiếm được sợi dây chuyền.
Anh tới sở cảnh sát, tới nhà báo đăng rao vặt, hứa một món tiền thưởng, anh đến công ty xe taxi, thật ra anh tới đó trong niềm hy vọng cuối cùng.
Cô chờ anh cả ngày, trong tình trạng lo lắng kinh hoàng, trước một thảm trạng khủng khiếp.
Trời tối mịt, Loisel mới về đến nhà mặt tái xanh, hóc hác. Anh chẳng kiếm ra gì cả.
“Em phải viết cho bạn em”, anh nói: “Bảo em làm sức cái móc của sợi dây, và đang đợi tiệm sửa, để chúng ta có thì giờ kiếm cách trả lại sợi dây.”
Cô lấy giấy bút ra ghi lại những dòng anh đọc cho cô.
Cuối tuần thì họ hết hy vọng. Loisel, nay trông già thêm năm tuổi bảo:
-Giờ thì chúng ta phải tìm cách thay thế sợi dây khác rồi.
Ngày hôm sau họ đem các hộp đựng sợi dây tới tiệm kim hoàng có tên khắc trên hộp. Ông chủ tiệm lục loại giấy tờ và nói:
– Thưa bà, tôi không bán sợi dây, tôi chỉ bán cái hộp thôi.
Họ đi từ tiệm kim hoàng này sang tiệm khác để kiếm một sợi dây chuyền tương tợ, cố nhớ hình dáng nó, mà lòng cả hai kinh hoàng, thảm não. Cuối cùng, trong tiệm kim hoàng khu Hoàng Cung, có một sợi dây, một chuỗi kim cương, trông giống in như sợi dây họ đã đánh mất. Sợi dây chuyền để giá là bốn mươi ngàn francs, và người ta bớt xuống với giá ba mươi sáu ngàn francs. Hai vợ chồng năn nỉ chủ tiệm xin đợi cho ba ngày, đừng bán cho bất cứ ai. Họ cũng giao điều kiện với chủ tiệm phải mua lại sợi dây với giá ba mươi bốn ngàn francs nếu trong trường hợp họ kiếm ra được sợi dây chuyền đánh mất trước thời định là cuối tháng hai.
Loisel có mười tám ngàn francs, gia tài nhỏ ông bố để lại. Anh phải đi mượn số tiền còn lại. Anh mượn một ngàn đây, năm trăm đó, năm chục người nọ, ba francs người kia. Anh ký giấy nợ, sẵn sàng nhận làm những việc tầm thường nhất, mặc cả với các tay vay lãi, với tất cả mọi loại người trong giới cho vay chợ đen. Anh bằng lòng thoả hiệp suốt đời mình, ký giấy nợ mà chẳng biết mình có trả được không, trong nỗi lo lắng viễn tượng tương lai đen tối, khổ cực, những thiếu thốn về vật chất và những dày vò về tình thần mà anh sẽ phải chịu đựng. Trong trạng thái như thế anh đến tiệm kim hoàng, đặt trên quầy ba mươi sáu ngàn francs và lấy về sợi dây chuyền mới.
Ngày bà Loisel đem sợi dây chuyền trả cho bà Forestier, bị bạn ban cho một câu lạnh nhạt:
– Đáng nhẽ chị phải trả tôi sớm hơn, tôi có thể cần nó để đi dạ hội đấy!
Bà bạn không mở hộp ra, như cô đã lo lắng mãi. Nếu chị ta nhận thấy đó là một sợi dây chuyền khác, thì chị ta nghĩ thế nào về mình đây, chị sẽ nói sao? Chị ấy có nghĩ mình là kẻ cắp không chứ.
Từ đó bà Loisel biết thế nào cuộc đời của khổ cực, lao động. Không ngờ nàng đã can đảm gánh vác bổn phận của mình. Món nợ kinh khủng đó phải được trả và nàng phải dự phần trả món nợ đó. Họ cho con sen nghỉ làm. Họ đổi chỗ ở, đi thuê một nơi tồi tàn hơn trước.
Giờ đây cô làm những công việc nội trợ nặng nhọc nhất, những việc khó khăn nhất của nhà bếp. Cô rửa chén, cào nhọ nồi, soong chảo mỡ mật bằng đôi bàn tay hồng hào của mình. Cô giặt quần áo, ra giường, khăn bàn bẩn, rồi đem phơi chúng trên giây. Trên con dốc sáng sáng, chiều chiều cô gánh nước lên, nếu cần dừng lại bậc tâng cấp thở. Cô ăn bận như dân lao động, tay cầm giỏ, tới từng quầy rau, hàng tạp hoá, hàng thịt, mặc cả từng xu một, bảo vệ đồng bạc khốn khổ của mình.
Mỗi tháng món nợ này phải được trả, lại gia hạn món nợ khác, mua thêm thời gian. Anh chồng làm thêm ban đêm cho các hàng quán, vào tối khuya có khi anh còn chép các bản thảo, mỗi năm xu một bản.
Và cuộc sống như thế kéo dài mười năm.
Tới cuối năm thứ mười, họ đã trả hết, tất cả, với thuế cắt cổ của các tên chủ nợ, và những tiền lời chồng chất lên nhau.
Bà Loisel giờ đây trông già đi. Bà đã biến thành một người đàn bà mạnh mẽ, thô thiển và cứng rắn, một người đàn bà của giới lao động. Tóc rối, váy nhầu, tay đỏ, bà ăn nói ồn ào, thảy từng mảnh nước lớn, cong lưng chùi nhà. Thế nhưng, thỉnh thoảng khi ông chồng đang ở sở làm, bà ngồi tựa nơi cửa sổ và nghĩ đến buổi dạ tiệc huy hoàng đã lâu rồi, buổi khiêu vũ mà bà thật đẹp và được mọi người chiêm ngưỡng.
Nếu đêm đó bà không đánh mất sợi dây chuyền, thì việc gì xảy ra? Nào ai biết được? Nào ai biết được? Đời thay đổi lạ lùng quá đổi. Không ngờ chỉ cần một việc nhỏ thôi đủ làm cho ta lạc lối hay có thể cứu ta.
Một ngày chủ nhật, bà đi dạo trong vườn Champs Élysée, cho bõ một tuần lao động khổ cực, bà bỗng nhận ra một người đàn bà tay dẫn một đứa bé. Chính là bà Forestier ngày nào, bây giờ vẫn đẹp, vẫn đài các. Bà Loisel cảm thấy xúc động. Mình có nên tới nói chuyện với chị ta không. Chắc hẳn rồi chứ. Giờ đây bà đã trả hết món nợ. Bà sẽ cho bạn biết. Tại sao không?
Bà đến gần bạn.
-Chào chị Jeanne.
Người bạn, chẳng nhận ra bà chút nào, ngạc nhiên thấy trước mình một người đàn bà xa lạ, gọi mình như quen thân lắm. Bà lúng túng:
– Thưa bà, chắc bà lầm, tôi không quen bà.
– Không, chị không lầm. Tôi là Mathilde Loisel đây.
Người bạn buông ra một tiếng kêu thảng thốt:
– Trời… chị Mathilde, làm sao chị thay đổi dữ vây!
– Đúng vậy chị ạ, sau lần cuối em gặp chị, đời em thay đổi qua cảnh nghèo khó, mà chị biết không, cũng tại chị đó!
– Ủa, sao có mình trong đó?
– Chị có nhớ sợi dây chuyền kim cường chị cho em mượn đi dự dạ hội ông bộ trưởng không?
– Có chứ!
– Em đánh mất nó.
– Chị nói sao, chị có đem trả mình mà!
– Em đem trả chị sợi dây chuyền giống in sợi chị cho mượn. Thế nên phải mất mười năm vợ chồng em mới trả hết các món nợ. Với chúng em điều này không phải dễ, vì thực sự gia tài chúng em chả có là bao. Nhưng cuối cùng thì chúng em cũng thanh toán được hết món nợ… Em rất mừng đã hết nợ nần!
Bà Forestier khựng lại:
-Chị nói sao, chị đã mua một sợi dây chuyền kim cương để thế sợi dây của mình à?
– Đúng thế, chị không hề nhận ra à, hai sợi dây giống nhau lắm.
Bà mỉm miệng cười, một nụ cười hãnh diện mà ngây ngô.
Bà Forestier, xúc động khôn xiết, đưa tay cầm lấy tay bạn:
– Tội cho bạn tôi quá, chị Mathilde ơi, sợi dây của mình là sợi giả mà, chỉ đáng giá khoảng năm trăm francs là cùng.

(English Version)

The Necklace

Guy de Maupassant

The girl was one of those pretty and charming young creatures who sometimes are born, as if by a slip of fate, into a family of clerks. She had no dowry, no expectations, no way of being known, understood, loved, married by any rich and distinguished man; so she let herself be married to a little clerk of the Ministry of Public Instruction.

She dressed plainly because she could not dress well, but she was unhappy as if she had really fallen from a higher station; since with women there is neither caste nor rank, for beauty, grace and charm take the place of family and birth. Natural ingenuity, instinct for what is elegant, a supple mind are their sole hierarchy, and often make of women of the people the equals of the very greatest ladies.

Mathilde suffered ceaselessly, feeling herself born to enjoy all delicacies and all luxuries. She was distressed at the poverty of her dwelling, at the bareness of the walls, at the shabby chairs, the ugliness of the curtains. All those things, of which another woman of her rank would never even have been conscious, tortured her and made her angry. The sight of the little Breton peasant who did her humble housework aroused in her despairing regrets and bewildering dreams. She thought of silent antechambers hung with Oriental tapestry, illumined by tall bronze candelabra, and of two great footmen in knee breeches who sleep in the big armchairs, made drowsy by the oppressive heat of the stove. She thought of long reception halls hung with ancient silk, of the dainty cabinets containing priceless curiosities and of the little coquettish perfumed reception rooms made for chatting at five o’clock with intimate friends, with men famous and sought after, whom all women envy and whose attention they all desire.

When she sat down to dinner, before the round table covered with a tablecloth in use three days, opposite her husband, who uncovered the soup tureen and declared with a delighted air, “Ah, the good soup! I don’t know anything better than that,” she thought of dainty dinners, of shining silverware, of tapestry that peopled the walls with ancient personages and with strange birds flying in the midst of a fairy forest; and she thought of delicious dishes served on marvellous plates and of the whispered gallantries to which you listen with a sphinxlike smile while you are eating the pink meat of a trout or the wings of a quail.

She had no gowns, no jewels, nothing. And she loved nothing but that. She felt made for that. She would have liked so much to please, to be envied, to be charming, to be sought after.

She had a friend, a former schoolmate at the convent, who was rich, and whom she did not like to go to see any more because she felt so sad when she came home.

But one evening her husband reached home with a triumphant air and holding a large envelope in his hand.

“There,” said he, “there is something for you.”

She tore the paper quickly and drew out a printed card which bore these words:

The Minister of Public Instruction and Madame Georges Ramponneau request the honor of M. and Madame Loisel’s company at the palace of the Ministry on Monday evening, January 18th.

Instead of being delighted, as her husband had hoped, she threw the invitation on the table crossly, muttering:

“What do you wish me to do with that?”

“Why, my dear, I thought you would be glad. You never go out, and this is such a fine opportunity. I had great trouble to get it. Every one wants to go; it is very select, and they are not giving many invitations to clerks. The whole official world will be there.”

She looked at him with an irritated glance and said impatiently:

“And what do you wish me to put on my back?”

He had not thought of that. He stammered:

“Why, the gown you go to the theatre in. It looks very well to me.”

He stopped, distracted, seeing that his wife was weeping. Two great tears ran slowly from the corners of her eyes toward the corners of her mouth.

“What’s the matter? What’s the matter?” he answered.

By a violent effort she conquered her grief and replied in a calm voice, while she wiped her wet cheeks:

“Nothing. Only I have no gown, and, therefore, I can’t go to this ball. Give your card to some colleague whose wife is better equipped than I am.”

He was in despair. He resumed:

“Come, let us see, Mathilde. How much would it cost, a suitable gown, which you could use on other occasions–something very simple?”

She reflected several seconds, making her calculations and wondering also what sum she could ask without drawing on herself an immediate refusal and a frightened exclamation from the economical clerk.

Finally she replied hesitating:

“I don’t know exactly, but I think I could manage it with four hundred francs.”

He grew a little pale, because he was laying aside just that amount to buy a gun and treat himself to a little shooting next summer on the plain of Nanterre, with several friends who went to shoot larks there of a Sunday.

But he said:

“Very well. I will give you four hundred francs. And try to have a pretty gown.”

The day of the ball drew near and Madame Loisel seemed sad, uneasy, anxious. Her frock was ready, however. Her husband said to her one evening:

“What is the matter? Come, you have seemed very queer these last three days.”

And she answered:

“It annoys me not to have a single piece of jewelry, not a single ornament, nothing to put on. I shall look poverty-stricken. I would almost rather not go at all.”

“You might wear natural flowers,” said her husband. “They’re very stylish at this time of year. For ten francs you can get two or three magnificent roses.”

She was not convinced.

“No; there’s nothing more humiliating than to look poor among other women who are rich.”

“How stupid you are!” her husband cried. “Go look up your friend, Madame Forestier, and ask her to lend you some jewels. You’re intimate enough with her to do that.”

She uttered a cry of joy:

“True! I never thought of it.”

The next day she went to her friend and told her of her distress.

Madame Forestier went to a wardrobe with a mirror, took out a large jewel box, brought it back, opened it and said to Madame Loisel:

“Choose, my dear.”

She saw first some bracelets, then a pearl necklace, then a Venetian gold cross set with precious stones, of admirable workmanship. She tried on the ornaments before the mirror, hesitated and could not make up her mind to part with them, to give them back. She kept asking:

“Haven’t you any more?”

“Why, yes. Look further; I don’t know what you like.”

Suddenly she discovered, in a black satin box, a superb diamond necklace, and her heart throbbed with an immoderate desire. Her hands trembled as she took it. She fastened it round her throat, outside her high-necked waist, and was lost in ecstasy at her reflection in the mirror.

Then she asked, hesitating, filled with anxious doubt:

“Will you lend me this, only this?”

“Why, yes, certainly.”

She threw her arms round her friend’s neck, kissed her passionately, then fled with her treasure.

The night of the ball arrived. Madame Loisel was a great success. She was prettier than any other woman present, elegant, graceful, smiling and wild with joy. All the men looked at her, asked her name, sought to be introduced. All the attaches of the Cabinet wished to waltz with her. She was remarked by the minister himself.

She danced with rapture, with passion, intoxicated by pleasure, forgetting all in the triumph of her beauty, in the glory of her success, in a sort of cloud of happiness comprised of all this homage, admiration, these awakened desires and of that sense of triumph which is so sweet to woman’s heart.

She left the ball about four o’clock in the morning. Her husband had been sleeping since midnight in a little deserted anteroom with three other gentlemen whose wives were enjoying the ball.

He threw over her shoulders the wraps he had brought, the modest wraps of common life, the poverty of which contrasted with the elegance of the ball dress. She felt this and wished to escape so as not to be remarked by the other women, who were enveloping themselves in costly furs.

Loisel held her back, saying: “Wait a bit. You will catch cold outside. I will call a cab.”

But she did not listen to him and rapidly descended the stairs. When they reached the street they could not find a carriage and began to look for one, shouting after the cabmen passing at a distance.

They went toward the Seine in despair, shivering with cold. At last they found on the quay one of those ancient night cabs which, as though they were ashamed to show their shabbiness during the day, are never seen round Paris until after dark.

It took them to their dwelling in the Rue des Martyrs, and sadly they mounted the stairs to their flat. All was ended for her. As to him, he reflected that he must be at the ministry at ten o’clock that morning.

She removed her wraps before the glass so as to see herself once more in all her glory. But suddenly she uttered a cry. She no longer had the necklace around her neck!

“What is the matter with you?” demanded her husband, already half undressed.

She turned distractedly toward him.

“I have–I have–I’ve lost Madame Forestier’s necklace,” she cried.

He stood up, bewildered.

“What!–how? Impossible!”

They looked among the folds of her skirt, of her cloak, in her pockets, everywhere, but did not find it.

“You’re sure you had it on when you left the ball?” he asked.

“Yes, I felt it in the vestibule of the minister’s house.”

“But if you had lost it in the street we should have heard it fall. It must be in the cab.”

“Yes, probably. Did you take his number?”

“No. And you–didn’t you notice it?”

“No.”

They looked, thunderstruck, at each other. At last Loisel put on his clothes.

“I shall go back on foot,” said he, “over the whole route, to see whether I can find it.”

He went out. She sat waiting on a chair in her ball dress, without strength to go to bed, overwhelmed, without any fire, without a thought.

Her husband returned about seven o’clock. He had found nothing.

He went to police headquarters, to the newspaper offices to offer a reward; he went to the cab companies–everywhere, in fact, whither he was urged by the least spark of hope.

She waited all day, in the same condition of mad fear before this terrible calamity.

Loisel returned at night with a hollow, pale face. He had discovered nothing.

“You must write to your friend,” said he, “that you have broken the clasp of her necklace and that you are having it mended. That will give us time to turn round.”

She wrote at his dictation.

At the end of a week they had lost all hope. Loisel, who had aged five years, declared:

“We must consider how to replace that ornament.”

The next day they took the box that had contained it and went to the jeweler whose name was found within. He consulted his books.

“It was not I, madame, who sold that necklace; I must simply have furnished the case.”

Then they went from jeweler to jeweler, searching for a necklace like the other, trying to recall it, both sick with chagrin and grief.

They found, in a shop at the Palais Royal, a string of diamonds that seemed to them exactly like the one they had lost. It was worth forty thousand francs. They could have it for thirty-six.

So they begged the jeweler not to sell it for three days yet. And they made a bargain that he should buy it back for thirty-four thousand francs, in case they should find the lost necklace before the end of February.

Loisel possessed eighteen thousand francs which his father had left him. He would borrow the rest.

He did borrow, asking a thousand francs of one, five hundred of another, five louis here, three louis there. He gave notes, took up ruinous obligations, dealt with usurers and all the race of lenders. He compromised all the rest of his life, risked signing a note without even knowing whether he could meet it; and, frightened by the trouble yet to come, by the black misery that was about to fall upon him, by the prospect of all the physical privations and moral tortures that he was to suffer, he went to get the new necklace, laying upon the jeweler’s counter thirty-six thousand francs.

When Madame Loisel took back the necklace Madame Forestier said to her with a chilly manner:

“You should have returned it sooner; I might have needed it.”

She did not open the case, as her friend had so much feared. If she had detected the substitution, what would she have thought, what would she have said? Would she not have taken Madame Loisel for a thief?

Thereafter Madame Loisel knew the horrible existence of the needy. She bore her part, however, with sudden heroism. That dreadful debt must be paid. She would pay it. They dismissed their servant; they changed their lodgings; they rented a garret under the roof.

She came to know what heavy housework meant and the odious cares of the kitchen. She washed the dishes, using her dainty fingers and rosy nails on greasy pots and pans. She washed the soiled linen, the shirts and the dishcloths, which she dried upon a line; she carried the slops down to the street every morning and carried up the water, stopping for breath at every landing. And dressed like a woman of the people, she went to the fruiterer, the grocer, the butcher, a basket on her arm, bargaining, meeting with impertinence, defending her miserable money, sou by sou.

Every month they had to meet some notes, renew others, obtain more time.

Her husband worked evenings, making up a tradesman’s accounts, and late at night he often copied manuscript for five sous a page.

This life lasted ten years.

At the end of ten years they had paid everything, everything, with the rates of usury and the accumulations of the compound interest.

Madame Loisel looked old now. She had become the woman of impoverished households–strong and hard and rough. With frowsy hair, skirts askew and red hands, she talked loud while washing the floor with great swishes of water. But sometimes, when her husband was at the office, she sat down near the window and she thought of that gay evening of long ago, of that ball where she had been so beautiful and so admired.

What would have happened if she had not lost that necklace? Who knows? who knows? How strange and changeful is life! How small a thing is needed to make or ruin us!

But one Sunday, having gone to take a walk in the Champs Elysees to refresh herself after the labors of the week, she suddenly perceived a woman who was leading a child. It was Madame Forestier, still young, still beautiful, still charming.

Madame Loisel felt moved. Should she speak to her? Yes, certainly. And now that she had paid, she would tell her all about it. Why not?

She went up.

“Good-day, Jeanne.”

The other, astonished to be familiarly addressed by this plain good-wife, did not recognize her at all and stammered:

“But–madame!–I do not know—- You must have mistaken.”

“No. I am Mathilde Loisel.”

Her friend uttered a cry.

“Oh, my poor Mathilde! How you are changed!”

“Yes, I have had a pretty hard life, since I last saw you, and great poverty–and that because of you!”

“Of me! How so?”

“Do you remember that diamond necklace you lent me to wear at the ministerial ball?”

“Yes. Well?”

“Well, I lost it.”

“What do you mean? You brought it back.”

“I brought you back another exactly like it. And it has taken us ten years to pay for it. You can understand that it was not easy for us, for us who had nothing. At last it is ended, and I am very glad.”

Madame Forestier had stopped.

“You say that you bought a necklace of diamonds to replace mine?”

“Yes. You never noticed it, then! They were very similar.”

And she smiled with a joy that was at once proud and ingenuous.

Madame Forestier, deeply moved, took her hands.

“Oh, my poor Mathilde! Why, my necklace was paste! It was worth at most only five hundred francs!”

 

 

 

One response to “Sợi Dây Chuyền Kim Cương – The Necklace”

  1. Bà Tám says :

    Đây là một trong những truyện ngắn hay nhất của ông.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: